Podsłuchujemy internetowy głuchy telefon: listy łańcuszki, miejskie legendy, pogłoski, mistyfikacje, faktoidy, owcze pędy i koty w butelkach.

Pisze czytelnik atrapy.net:

[...] Działo się to w USA. Otóż była sobie pani, która miała kotka. Pewnego dnia kupiła sobie kuchenkę mikrofalową. Zapoznała się z instrukcją dołączoną do tegoż sprzętu. Oczywiście zrozumiała, że sprzęt emituje ciepło i można w nim podgrzewać różne rzeczy. Pewnego dnia, gdy umyła swojego kotka, postanowiła go wysuszyć za pomocą zakupionego sprzętu. Oczywiście kotek nie przeżył. Co zrobiła wówczas właścicielka mikrofali? Oskarżyła producenta, bowiem w instrukcji nie było ani słowa o tym, że nie wolno wkładać tam kotków i... wygrała odszkodowanie w wysokości pół miliona dolarów.

Zmianom ulega rodzaj zwierzęcia wkładanego do mikrofali (pies, kot, chomik), a także wysokość nagrody. [...] [1]

Jest to jedna z klasycznych legend miejskich [2] [3]. Legenda jest nawet starsza od... kuchenek mikrofalowych — folkloryści amerykańscy odnotowali wcześniejsze warianty dotyczące piekarników czy suszarek do ubrań [2] [3]. Historia jest też znana za miedzą, w Niemczech (wersja „pudel + dzieci” oraz „kot + Amerykanka”) [4].

ofiara

Zwykle to kot kończy swój żywot w kuchence mikrofalowej. Niekiedy legenda każe zdechnąć w mikrofalówce psu, siłą rzeczy o niewielkich gabarytach, na przykład pudlowi:

Pewna pani w USA wstawiła pudelka do mikrofalówki aby go wysuszyć po kąpieli. Piesek zdechł. W sądzie wygrała odszkodowanie, bo w instrukcji nie było napisane, że nie można suszyć piesków. Teraz w każdej ameryckiej instrukcji do mikrofalówki jest napisane "nie wstawiać zwierząt". [...] [5]

Z rzadka do mikrofalówki wpełza inny zwierz:

[...] Podobna historia z tym żółwiem, tylko zamiast do łóżka wlazł do mikrofali kiedy wlasciciel chcial sobie cos odgrzac [...] [6]

... jest to już jednak nieco inna opowieść, nie ignorancja właściciela, lecz jego nieuwaga prowadzi do fatalnego końca.

oprawca mimo woli

Mimowolnym katem swego własnego pupila jest prawie zawsze kobieta, bliżej nieokreślona „pewna pani”. W wielu legendach miejskich odnajdujemy formułę foaf (friend of a friend) — bohaterem jest znajomy znajomego, kolega szwagra, kuzynka sąsiadki itd., tutaj jest inaczej, dla „kota w mikrofalówce” typowa jest inna formuła, formuła, którą folkloryści anglosascy zgrabnie skrócili do rip (read it in a paper) — „czytałem o tym w jakiejś gazecie”:

to ja czytałam kiedyś, że taka pani wsadziła psa do mikrofalówki żeby się wyszuszył, zapomniala o nim i piesek wybuchł. [7]

W opowieściach odnotowywanych przez amerykańskich folklorystów bohaterką jest na ogół starsza kobieta [3], w Polsce raczej nie wspomina się wprost wieku bohaterki (choć słuchający opowieści może to sobie dopowiedzieć ze stereotypu emerytki-„kociary”). Za to bardzo często polskie warianty „kota w mikrofalówce” umiejscawiają akcję w Stanach Zjednoczonych (w szczególności, jest tak prawie zawsze, gdy pojawia się motyw procesu i odszkodowania), tak więc polscy opowiadacze legendy odwołują się raczej do stereotypu „głupiego Amerykanina” niż do stereotypu starszej osoby nieobeznanej ze współczesną technologią.

Bywa, że to najmłodsze pokolenie nie radzi sobie z kuchenką mikrofalową:

slyszalam o podobnych przypadkach. Male dzieci chca np wysuszyc mokrego kotka i do mikrofalowki go wkladaja....straszne i smutne [8]

narzędzie zbrodni

Kuchenka mikrofalowa to dla wielu użyteczna, acz nieco diabelska machina. Nic więc dziwnego, że mikrofalówka stała się ważnym elementem technologicznego folkloru, wspomnijmy tylko popularne eksperymenty polegające na „gotowaniu” w mikrofalówce mydła i płyt CD czy odwieczne dyskusje nad szkodliwością i nieszkodliwością mikrofalówki.

prawo

Motyw procesu wytoczonego przez właściciela zwierzęcia i wywalczonego w sądzie odszkodowania często towarzyszy tej legendzie. Ba, niekiedy na to położony jest akcent, cała historia jest bardziej sygnalizowana niż przytaczana w całości. Oto na przykład fragment artykułu z portalu motoryzacyjnego (!):

W kraju, gdzie dobrym sposobem na zdobycie fortuny jest wsadzenie kota do mikrofalówki i żądanie odszkodowania od wytwórcy sprzętu, "opóźnione działanie hamulców na lodzie" może jednak skończyć się dla producenta bankructwem. [9]

Historia o kocie w mikrofalówce służy internautom i dziennikarzom jako poręczny i efektowny przykład absurdalności amerykańskiego systemu prawnego... Efektowny, ale czy prawdziwy? Niestety, historia jest zbyt dobra, żeby była prawdziwa — Randy Cassingham, amerykański publicysta dokumentujący ekstrawaganckie procesy o odszkodowania, nie odnotował żadnego procesu wytoczonego producentowi mikrofalówek przez rozgoryczonego (i nieroztropnego) właściciela psa czy kota. Na stronie WWW Cassinghama odnajdziemy „kota w mikrofalówce” na liście fałszywych historii o procesach o odszkodowanie. [10]

Swoją drogą, jeśli chodzi o bajońskie sumy zasądzane przez amerykańskie sądy, to w anglojęzycznym internecie mówi się w takich razach o „nagrodach Stelli” (Stella awards, tak zresztą zatytułowana jest strona Cassinghama: http://www.stellaawards.com). „Stella” od imienia Stelli Liebeck, która procesowała się z McDonaldem po tym, jak poparzyła się gorącą kawą. Ta sprawa miała też swoje echo w Polsce i często jest przywoływana razem z naszym „kotem w mikrofalówce”:

"To mi przypomina sprawę kobiety z USA vs McDonalds... zaskarżyła firme za to że nie było informacji na kubku z wrzącą wodą o tym że wrzątkiem można się poparzyć :P i wygrała 2 miliony dolarów... "

[...]

słyszałem też o babci która pozwała jakiś koncern produkujący mikrofalówki

bo babcia wyprała swojego psa czy kota i chcąc go wysuszyć włożyła zwierze do mikrofali [...] [11]

Sprawa Stelli Liebeck to, w przeciwieństwie do „kota w mikrofalówce”, prawdziwa historia, jednak szczegóły tej sprawy są często przekręcane przez internautów, na przykład wygrana kwota — tak naprawdę proces zakończył się poufnym porozumieniem stron, nie jest znana suma, jaką pani Liebeck otrzymała od McDonalda. [12]

Czasami opowieść o kocie w mikrofalówce kończy się morałem — producenci mikrofalówek dopisują stosowne ostrzeżenia. Historia, jak już wiemy, jest fałszywa, ale instrukcje do niektórych urządzeń kuchennych faktycznie zawierają punkty ostrzegające przed traktowaniem ich jako suszarki. Ze względu na wartości humorystyczne, warto przytoczyć te wyimki:

Nnigdy [sic!] nie używać do suszenia zwierząt, ubrań, papieru itd. lub do sterylizowania, jako magazyn na książki, garnki itp. [13]

Nie należy używać urządzenia... [...] ... do suszenia zwierząt, tekstyliów, poduszek wypełnionych ziarnami lub żelem i innych palnych materiałów: niebezpieczeństwo pożaru! [14]

ponura rzeczywistość

Odnotowano autentyczne przypadki, gdy zwierzę domowe zginęło w kuchence mikrofalowej, w przeciwieństwie do legendy miejskiej przyczyną jest nie ignorancja, lecz okrucieństwo, zaś sprawcą tragedii nie są starsze panie, lecz zwyrodniała młodzież. Procesy, owszem, są wytaczane, ale nie chodzi o odszkodowanie... Na przykład, w listopadzie 2008 roku dwóch kanadyjskich nastolatków „ugotowało” kota w mikrofalówce, sąd skazał ich na... zakaz grania w gry komputerowe. [15]

przypisy

[1] mejl z 13 marca 2010

[2] Jan Harold Brunvand, Encyclopedia of Urban Legends, hasło The Microwaved Pet, W.W. Norton & Company, New York, London, 2002, s. 260-261

[3] Barbara Mikkelson, The Microwaved Pet, Snopes.com, 25 lipca 2006, http://www.snopes.com/horrors/techno/microwavedpet.asp, data dostępu: 14 marca 2010

[4] Rolf Wilhelm Brednich, Die Spinne in der Yucca-Palme. Sagenhafte Geschichten von heute, Verlag C.H. Beck, 2007, s. 110-112

[5] wypowiedź internauty sarq na Forum portalu Apostof w wątku Błędy w rozumieniu Pisma, 24 kwietnia 2009, http://www.apostol.pl/forum/viewtopic.php?f=13&t=1031&start=10, data dostępu: 28 marca 2010

[6] wypowiedź internauty Crusher na Forum Narkoza.pl w wątku Wypadki z naszymi ulubieńcami, 22 listopada 2008, http://www.narkoza.pl/viewtopic.php?t=45, data dostępu: 28 marca 2010

[7] wypowiedź internautki Toxic na Forum przyjaciół Myszki Diddl w wątku Nagrody Darwina/Samobójstwo. 28 czerwca 2007, http://www.diddl.pl/forum/viewtopic.php?t=34282, data dostępu: 28 marca 2010

[8] wypowiedź internautki Frutanive na Forum Wegetarianie.pl w wątku KOT pozbawiony życia w mikrofalówce 12 stycznia 2008, http://home.wegetarianie.pl/modules.php?op=modload&name=XForum&file=viewthread&fid=5&tid=3099 data dostępu: 28 marca 2010

[9] Paweł Rygas, Zgnoić Japończyków!, poboczem.pl, http://www.poboczem.pl/naszym-zdaniem/news-zgnoic-japonczykow,nId,239180, data dostępu: 29 marca 2010

[10] http://www.stellaawards.com/bogus.html, data dostępu: 29 marca 2010

[11] komentarz internauty „author_vision” do artykułu Microsoft zapłaci 179 milionów dolarów, 4 września 2007, http://www.dobreprogramy.pl/Microsoft-zaplaci-milionow-dolarow,Aktualnosc,6809.html, data dostępu: 29 marca 2010

[12] http://www.stellaawards.com/stella.html, data dostępu: 29 marca 2010

[13] instrukcja do kuchenki mikrofalowej z grylem Daewoo KOG-3967, http://www.d-e.com.pl/dokumenty/mwo/KOG-3967-%28PL%29.pdf, data dostępu: 29 marca 2010

[14] instrukcja piekarnika elektrycznego do zabudowy Electrolux EOK76030 http://www.electrolux-ui.com:8080/2006/315/837021PL.pdf, data dostępu: 29 marca 2010

[15] Teens get probation in microwave cat case, canada.com, http://www.canada.com/calgaryherald/news/story.html?id=4ed53f10-00a4-4d6d-8a53-2e24cba9db6f, data dostępu: 29 marca 2010