Podsłuchujemy internetowy głuchy telefon: listy łańcuszki, miejskie legendy, pogłoski, mistyfikacje, faktoidy, owcze pędy i koty w butelkach.

komentarz

Mars „tak duży jak księżyc w pełni” to astronomiczny nonsens. Mars ma wprawdzie około dwa razy większą średnicę niż Księżyc, jednak jego odległość od Ziemi jest grubo ponad sto razy większa niż odległość Księżyca od Ziemi. Mars zatem będzie zawsze dla nieuzbrojonego oka co najwyżej jasno świecącą gwiazdką.

Najmniejsza odległość między Ziemią a Marsem jest osiągana w czasie tzw. opozycji, to jest wtedy, kiedy Ziemia znajduje się dokładnie między Marsem a Słońcem. W czasie opozycji odległość między naszą planetą a Marsem wynosi około 55 mln kilometrów (dla porównania odległość między Ziemią a Księżycem to około 385 tys. kilometrów). Opozycja Marsa ma miejsce co 2 lata i 2 miesiące. Do najbliższego „zbliżenia” Ziemi i Marsa dojdzie wcale nie dwudziestego siódmego sierpnia bieżącego roku (tutaj znowu łańcuszek kłamie), lecz 29 stycznia 2010 roku. [1]

Ze względu na rozmaite zaburzenia ruchu orbitalnego planet w czasie niektórych opozycji odległość między Ziemią a Marsem jest odrobinę mniejsza, w czasie innych — odrobinę większa. Rekordowa opozycja miała miejsce w sierpniu 2003 roku, mniejsza odległość między Ziemią a Marsem zostanie osiągnięta dopiero w 2287 roku (tu mamy ziarnko prawdy w łańcuszku) [1]. Są to tak jednak w stosunku do milionów kilometrów niewielkie wahania, z punktu widzenia obserwatora na Ziemi nieposługującego się żadnymi instrumentami, nie ma wielkich różnic pomiędzy poszczególnymi opozycjami.

W 2003 roku krążyła w internecie wiadomość w języku angielskim anonsująca ówczesną, sierpniową opozycję Marsa. Wiadomość zawierała następujące (prawdziwe) stwierdzenie [2]:

At a modest 75-power magnification Mars will look as large as the full moon to the naked eye.

[Wystarczy 75-krotne powiększenie, by Mars był tak duży jak księżyc w pełni widziany gołym okiem.]

Niestety w pewnym momencie cyrkulacji wiadomości „zgubiło” się zastrzeżenie o 75-krotnym powiększeniu. Tym sposobem Mars osiągnął rozmiary Księżyca, zaś w miarę trzymająca się faktów wiadomość przeobraziła się w łańcuszek-fałszywkę, która krąży sobie dalej po internetowych orbitach, mimo że od opozycji z 2003 roku minęło już parę dobrych lat.

Łańcuszek w języku polskim najprawdopodobniej nie pochodzi jednak wprost od wersji anglojęzycznej, lecz stanowi tłumaczenie francuskiego tekstu. Niekiedy polskiemu łańcuszkowi towarzyszy owa francuska wersja:

DATE A RETENIR : 27 Août 2009

DEUX LUNES DANS LE CIEL Le 27 aout prochain, à minuit 30 minutes,
regardez dans le ciel. La planète Mars sera la plus brillante dans le
ciel étoilé. Elle sera aussi grosse que la pleine lune, bien que Mars
soit à 34,65 millions de Miles de la Terre. Soyez donc certains de ne
pas manquer cet événement ... Cela nous apparaîtra, à l'oeil nu, comme
si la Terre possédait 2 Lunes !!!... La prochaine fois que cet
événement se reproduira sera en l'année 2287 ! Partagez cette
information avec tous vos amis car PERSONNE en vie aujourd'hui ne
pourra voir cela une seconde fois ... [3]

Miejmy nadzieję, że najbliższa, styczniowa opozycja, nie zachęci polskich studentów do wysłania misji na Marsa...

przypisy

[1] Mars Oppositions, 27 maja 2008, http://www.seds.org/~spider/spider/Mars/marsopps.html, data dostępu: 26 sierpnia 2009

[2] Mars Spectacular, Snopes.com, http://www.snopes.com/science/astronomy/brightmars.asp, data dostępu: 23 sierpnia 2009

[3] La nuit des deux lunes [2009], http://www.hoaxbuster.com/hoaxliste/hoax.php?idArticle=76511, data dostępu: 23 sierpnia 2009