Podsłuchujemy internetowy głuchy telefon: listy łańcuszki, miejskie legendy, pogłoski, mistyfikacje, faktoidy, owcze pędy i koty w butelkach.

komentarz

Łańcuszek (w wariancie I właściwie szlagier) jest fałszywy w tym sensie, że opisywane zbiegi okoliczności nic nie znaczą. No dobrze — ktoś mógłby zaoponować — czyż jednak prawdopodobieństwo, że na dwudziestodolarówce czystym trafem ukażą się znaki wieszczące atak terrorystyczny nie jest znikome?

Po pierwsze, nie takie znikome: w odpowiednio poskładanych budynkach i krzakach (widniejących na większości amerykańskich banknotów) łatwo dopatrzyć się płonących budowli, nie jest też aż tak zaskakujące, że spośród kilkudziesięciu liter widniejących na banknocie któreś ułożą się w krótki napis „Osama” (albo „Kaida”, „Laden”, „1109”, „WTC” czy jakikolwiek inny, który zadowoliłby poszukiwaczy sensacji).

Po drugie, pytanie jest źle postawione. Zamiast pytać, jakie jest prawdopodobieństwo, że na dwudziestodolarówce pojawi się zapowiedź wydarzeń z 11 września, należy odpowiedzieć sobie na pytanie, jakie jest prawdopodobieństwo, że po jakimś ważnym wydarzeniu teksty i kształty „przepowiadające” to wydarzenie objawią się na jakimś banknocie, monecie, znaczku pocztowym, opakowaniu, samochodzie, samolocie, w jakimś filmie, obrazie, piosence, książce, komiksie, grze komputerowej etc. A to prawdopodobieństwo jest już całkiem spore, zważywszy na dodatek, że w grę wchodzą też rozmaite kombinacje, zestawienia czy „składanki”, jak w przypadku omawianej 20-dolarówki. Tak więc, po każdym ważnym wydarzeniu ktoś gdzieś doszuka się jakichś „ciekawostek”, które nieubłaganie trafią do łańcuszka i w końcu do atrapy.net.

W wariancie II doczepiło się jeszcze wyliczenie koincydencji w biografiach dwóch amerykańskich prezydentów. Przypatrzmy się bliżej tej serii stwierdzeń (będę posiłkował się informacjami z serwisu snopes.com [1]):

Abraham Lincoln wybrany został do kongresu w 1846 roku
John F. Kennedy  wybrany został do kongresu w 1946 roku

Abraham Lincoln wybrany został na prezydenta w 1860 roku
John F. Kennedy  wybrany został na prezydenta w 1960 roku

No cóż, Kennedy został prezydentem sto lat po Lincolnie (można wskazać ze dwadzieścia takich par prezydenckich ze stuletnim odstępem), nic więc dziwnego, że znajdą się inne wydarzenia w biografiach obu prezydentów rozdzielone stuletnim odstępem. Zauważmy przy tym, że Kennedy NIE urodził się sto lat po Lincolnie i NIE został zamordowany sto lat po nim.

Obaj prezydenci zajmowali się szczególnie prawami człowieka

Dla każdej pary prezydentów spokojnie można znaleźć zagadnienie, którym się „szczególnie” obaj zajmowali.

Obie żony prezydentów, straciły dziecko mieszkając w Białym Domu.

Owszem, tyle że okoliczności tych śmierci były bardzo różne.

Obaj prezydenci zastrzeleni zostali w piątek.

Prawdopodobieństwo, że dwaj prezydenci umrą tego samego dnia jest równe jednej siódmej, czyli nie ma tu nic niezwykłego.

Obaj prezydenci zginęli od strzału w głowę.

A gdzie indziej mieli strzelać zamachowcy? Poza głową i klatką piersiową nie ma wielkiego pola manewru dla zabójcy.

Sekretarka Lincolna nazywała się Kennedy…
Sekretarka Kennedy'ego nazywała się Lincoln…

A to po prostu nieprawda, choć faktycznie jedna z sekretarek Kennedy'ego nazywała się Evelyn Lincoln, to NIE jest znana żadna sekretarka Lincolna o nazwisku Kennedy.

Obu prezydentów doprowadzili do władzy południowcy
o nazwisku Johnson…

Johnson to drugie — po Smithie — najpopularniejsze nazwisko w Stanach Zjednoczonych [2], więc nie jest to aż tak niezwykłe, że następcy nosili to samo nazwisko.

Andrew Johnson, który pomagał Lincolnowi w kampanii wyborczej urodził
się w 1808 roku
Lyndon Johnson, który pomagał  Kenedy´emu w kampanii wyborczej
urodził  się w 1908 roku

Obu prezydentów zamordowali południowcy…

John Wilkes Booth, który zamordował  Lincolna, urodził 
się w  1839 roku
Lee Harvey Oswald, który zamordował Kenedy´ego urodził się w 1939
roku

Jak już wspomnieliśmy, nietrudno doszukać się wielu analogicznych wydarzeń w życiu obu prezydentów, które oddziela sto lat... a poza tym Booth wcale NIE urodził się w 1839, lecz w 1838 roku.

Lee Harvey Oswald i John Wilkes Booth zamordowani zostali jeszcze
przed ich rozprawą.

Niby tak, tyle że Oswald został zastrzelony dwa dni po zamachu przez zamachowca, natomiast Booth zginął jedenaście dni po zamachu zastrzelony w obławie przez żołnierza.

Obaj mordercy używali nazwiska składającego się z trzech członów.
Całe nazwisko składa się z piętnastu liter.

Ale „Oswald” ma sześć liter, a „Booth” — pięć.

Lincoln zastrzelony został w teatrze im. „Forda“
Kennedy zastrzelony został w aucie marki „Lincoln“

Przepraszam, ale miały być koincydencje między Lincolnem a Kennedym, a nie między Kennedym a Fordem...

Lincoln zastrzelony został w teatrze. 
Morderca zbiegł i schował się w magazynie.

Kennedy zastrzelony został z pobliskiego magazynu. 
Morderca zbiegł i schował się w teatrze.

Oswald został schwytany nie w teatrze, lecz w kinie.

Lincoln był na tydzien przed jego zastrzeleniem w             
Monroe, Maryland.
Kennedy był na tydzien przed jego zastrzeleniem u
Marilyn Monroe.

Kolejna bzdura — Marilyn Monroe umarła 5 sierpnia 1962 r., zaś zamach na Kennedy'ego miała miejsce ponad rok później, 22 listopada 1963 r.

Ogólnie rzecz biorąc, nie tak trudno wskazać zaskakujące koincydencje dla dowolnej pary prezydentów czy w ogóle jakichkolwiek osób. W 1992 roku czasopismo „Skeptical Inquirer” ogłosiło Konkurs Niesamowitych Koincydencji Prezydenckich. Ogłoszono dwóch zwycięzców: Arturo Magidin podał szesnaście zaskakujących zbiegów okoliczności w biografiach Kennedy'ego i meksykańskiego prezydenta Alvara Obregona, zaś Chris Fishel podał listy koincydencji dla 21 (!) par amerykańskich prezydentów. [3]

Na koniec dodajmy, że łańcuszka nie wymyślono w Polsce — anglojęzyczny pierwowzór można odnaleźć na stronach serwisu Snopes.com [1] [4].

przypisy

[1] Linkin' Kennedy, http://www.snopes.com/history/american/lincoln-kennedy.asp [dostęp 20 września 2008]

[2] http://names.mongabay.com/most_common_surnames.htm [dostęp 20 września 2008]

[3] Bruce Martin, Coincidences: Remarkable or Random?, „Skeptical Inquirer”, wrzesień/październik 1998, http://www.csicop.org/si/9809/coincidence.html.

[4] Post No Bills http://www.snopes.com/rumors/20bill.asp [dostęp 20 września 2008]